YÜCEKAPI'NIN ASLİ UNSURLARI ABHAZYA TÜRKLERİ

Yücekapı (Hanzır) Köyü’nün Ahıska Türkleri İle Tarihsel Bağı:

Yücekapı (Hanzır) Köyü’nün kuruluş yıllarını, bölgenin sosyo-kültürel yapısını ve Serhat coğrafyasının sınır güvenliğini anlamak için, hemen yanı başımızda köklü bir geçmişe sahip olan Ahıska Türkleri tarihiyle olan bağları da ortaya koymak gerekir. Dedelerimizin ve aile büyüklerimizin nesilden nesil e aktardığı sözlü tarih anlatımları, köyün demografik yapısının ve kardeşlik bağlarının bu dönemde nasıl güçlü bir harçla karıldığını açıkça göstermektedir.

Ahıska, Türkiye’nin kuzeydoğusunda, Ardahan ilimize sınırı olan tarihi bir bölgedir. Dede Korkut kitabında "Ak-Sıka" (Ak-Kale) olarak geçen bu topraklardaki Türk varlığı çok eski çağlara uzanır.

Kıpçak Türkleri:  Bazı Akademik verilere göre Ahıska Türklerinin asıl ataları Atabek Kıpçak (Kuman) Türkleridir.

 Osmanlı Kimliği: Gürcistan'ın güneyindeki Ahıska (Samtshe-Javakheti) bölgesi, 1578'den 1828'e kadar Osmanlı toprağıyken 1829 Edirne Antlaşması ile Rusya'ya bırakılmıştır Bölge ilk Osmanlı idaresine geçtiğinde yüzyıllarca Serhat boyunda Osmanlı sınırını korumuşlardır. Bu bağlılıklarından dolayı Ahıska’da "Osmanlı Türkleri" olarak anılmışlardır.

Göç Rotası: Ardahan ve Kars'tan Yücekapı’ya (1930 lu yıllar)

 Ahıska Türklerinin Yücekapı'yı (Hanzır) ı vatan tutmaları basamaklı bir rotasıyla gerçekleşmiştir Sınırımızın öte yakasındaki baskılardan dolayı ilk olarak sınır hattındaki Ardahan, Kars, Iğdır yörelerine yerleşmişlerdir, buralarda belirli bir süre kalındıktan sonra iskan politikaları ve akrabalık bağlarıyla yola çıkarak Yücekapı’ya yerleşmişlerdir

1927 li yıllar, Sovyet rejiminin Türk kimliğini sistemli şekilde baskı altına aldığı ve arazileri zorla kolhozlara bağladığı yıllardır. 1927-1937 arası Sovyetler Ahıska'da din adamlarının tutuklanması, Türkçe okulların kapatılması gibi baskılarını arttırmaları ve 1930'da Stalin'in desteğiyle birçok Ahıskalının soyadı zorla Gürcüce'ye çevirilmeye çalışılmıştır. Bu baskılara dayanamayan çok sayıdaki Ahıska Türkü sınırı geçerek Türkiye'ye sığınmıştır.  Bu ağır baskıdan dolayı sınır hatlarını aşan  muhacir kafileleri, öncelikle  (1925-1928) Kars ve Ardahan ığdır bölgesine yerleşmişlerdir. Bu bölgelerde belirli bir süre kaldıktan sonra, bir kısmı Ağrı Eleşkirt’e gelerek uzunyazı, toprakkale, mollasüleyman, remikan, Yücekapı (Hanzır) Köylerine yerleşmişlerdir

İlk kuruluş yıllarını, dayanışmaları ve Serhat kültürünü incelerken; bu topraklarda Ahıska Türklerinin hatırasını korumak tarih bilincimizin en değerli köşe taşı olacaktır,  Ahıskadan gelmeleri ile birlikte yücekapı gibi yaşadıkları yerlere bağ bahçe gibi tarımsal faaliyetler ve zengin kültürleri ile değer katmışlardır, mısır, ayçiçek, patates ekimi bostan ekimi Türklerin ahıskadan edindikleri ve yöreye kattıkları tarımsal faaliyetlerdir, daha önceden çok kısıtlı olan bu tarımsal faaliyetler ahıska türklerinin yöreye yerleşimi ile birlikte olağanca artmış zirveye ulaşmıştır

TEŞEKKÜR VE AKADEMİK KAYNAKÇA

1-Bu araştırmada yer alan tarihi veriler ve yapısal analizler Damla KOTAN’ın  2019 yılında Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi bünyesinde başarıyla tamamladığı 376 sayfadan oluşan "Türk Romanında Ahıska Türkleri" başlıklı Yüksek Lisans Tez çalışmalarından yararlanılarak ve  tarihi osmanlı arşiv araştırmalarından yararlanılarak derlenmiştir.

Yazar:            Damla Kotan (Yüksek Lisans Tezi)

Danışman:    Doç. Dr. Mustafa Aydemir

Üniversite:    Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü

Yıl:                 2019-Ağrı

2- Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi; "Ahıska Türklerinin Türkiye'ye Göç Etmesi ve Türk Vatandaşlığına Alınması ile İlgili Hukuki Sorunlar" - G. Ganiyeva

 DILXERİ AŞİRETİ VE KABAK SÜLALESİ TARİHİ: 

Özet:

• Dılxeri (Dilxêrî) Aşireti, kökeni Diyarbakır-Silvan'a dayanan kadim Kürt aşiretlerinden biridir.
• Tarihsel olarak Zilan aşiret konfederasyonuna bağlı sayılmıştır (Mela Mahmudê Bazidî, 1850'ler).
• Yücekapı (Xanzır) köyünde yaşayan aşiretlerden biridir:

Dılxeri Aşireti kimdir ve Yücekapı (Hanzır) ile bağlantısı nedir?

       Dılxeri (Dilxêrî) Aşireti, kökeni Diyarbakır Silvan'a dayanan, Serhat bölgesinin en eski Kürt aşiret yapılarından biridir. 1850'lerde Mela Mahmudê Bazidî'nin kayıtlarında Zilan konfederasyonuna bağlı ve Bayezid sancağına bağlı (Ağrı,Iğdır,Kars beyazıt sancakları idi)  80 haneli bir topluluk olarak geçer. Yüzyıllar süren göçlerle Kars-Digor hattından Ağrı-Eleşkirt'e gelmiş, bugün Yücekapı (Xanzır) köyünün kurucu aşiretlerinden biri olmuştur.

Silvan'dan Yücekapı'ya Uzanan Yolculuk;

GİRİŞ:

    Dilxêrî aşireti, Doğu Anadolu ve Serhat bölgesinin en kadim Kürt aşiret yapılarından biridir. Kökeni Diyarbakır Silvan'a dayanan mervani oğulları aşiretinden geldikleri rivayet edilir, bu büyük yapı yüzyıllar süren göçler, savaşlar ve iskan politikalarıyla silvan, Kars Digor'dan Ağrı Eleşkirt Yücekapı'ya uzanan bir tarihe sahiptir. Bu yazıda, Osmanlı arşiv kayıtları, Rus demografik raporları ve sözlü tarih ışığında Kabak sülalesinin hikayesini de derledik.

1: Tarihsel Kökenler ve Diyarbakır (Silvan) Dönemi

    Dilxêrî aşiretinin köken silsilesi Diyarbakır'ın Silvan (Farqîn) yöresine dayanmaktadır. 1550'li yıllarda Silvan topraklarında Dilxêrî ve Keroyî aşiretleri arasında yaşanan husumetler, aşiretin bir kolunun kuzeye ve doğuya doğru ilk kitlesel göçünü başlatmıştır, bazı kolları mervaniler olarak bilinenler silvan ve çevre il ilçelerde (banuki,hüveydi aşiretleri) çevresinde kalmıştır 

    16. ve 17. yüzyıllara ait Osmanlı Tapu Tahrir ve Mühimme Defterlerinde, Diyarbakır ve Van eyaletleri arasında konar-göçer faaliyet yürüten bu sülaleler 'Ekrâd Taifesi' adı altında kayıt altına alınmıştır.

2: Osmanlı Sınır Politikaları, Erivan ve Elegez Dönemi

    Osmanlı İmparatorluğu ile Safevi ve Kaçar devletleri arasındaki sınır mücadeleleri, aşiretin konumunu doğrudan etkilemiştir. Osmanlı idaresi, doğu sınırlarının güvenliğini sağlamak için savaşçı kapasitesi yüksek olan bu aşiretleri Kars, Erzurum ve Revan (Erivan) sınır hatlarına iskan etmiştir.

     19. yüzyıl ortalarına ait Rus sayımlarında, Erivan ve Elegez (Alagyaz) Dağı eteklerinde kalan akrabaların Ezidi kimliklerini koruduğu belgelenmiştir. Bu dönemde Ahmed Axayê Dilxêrî önemli bir askeri figür olarak öne çıkmaktadır.

3:  93 Harbi, 1918 Göçü ve Kars Digor (Şatıroğlu) Dönemi

    1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı (93 Harbi) neticesinde Kars ve çevresi Rus işgali altında kalınca, sülale kayıtları kırk yıl boyunca Rus idari kütüklerine aktarılmıştır.

    1918'de I. Dünya Savaşı'nın sonu ve Kafkasya'daki etnik çatışmalar nedeniyle Aras Nehri'nin doğusunda kalan Dilxêrî mensupları sınırı geçerek Türkiye tarafına yani ana gövde Kars'ın Digor ilçesine bağlı Şatıroğlu köyünü kalıcı yurt edinmişlerdir. 

4: Soyadı Kanunu (1934) ve Sülale Ayrılması

    1934 yılında yürürlüğe giren Soyadı Kanunu, aşiretin resmi kayıtlarda bölünmesine yol açmıştır. Şatıroğlu köyünde aynı aile kökünden gelen öz akrabalara farklı soyisimlerle tescil edilmiştir.

5: Ataş Kabak Dönemi ve Ağrı Eleşkirt (Yücekapı) İskanı

    Şatıroğlu köyünde kök salan Kabak sülalesinin bir kolu, zamanla artan nüfus ve sosyo-ekonomik nedenlerle Ağrı Eleşkirt ovasındaki Yücekapı Beldesine göç etmiştir, diğer ailelerden de ığdır aralık ve köylerine yerleşenler de olmuştur, Burada yoğun olarak meskun olan Sipkan (Maniki/Manki) aşireti ile kurulan komşuluk ilişkileri, zamanla yapılan evliliklerle akrabalık bağlarına dönüşmüştür.

KAYNAKÇA:

Şerefhan Bitlisi Şerefname 16.yy

T.C. Cumhurbaşkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA) 

Çarlık Rusyası Kafkasya Askeri Bölge Arşivleri (1854-1886)

T.C. Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi (BCA)Sözlü Tarih ve Saha Araştırmaları

 KARAPAPAKLARIN (TEREKEMELERİN) TUTAK VE ELEŞKİRT BÖLGESİNE                                                                                    YERLEŞİM SÜRECİ:

Özet:

Karapapaklar (Terekemeler), 19. yüzyıl sonlarında Kafkasya'dan göç eden Kıpçak kökenli bir Türk topluluğudur.Tutak ve Eleşkirt bölgesine yerleşimleri 1877-78 Osmanlı-Rus Savaşı sonrası hızlanmıştır.Yerleşimde 1891 Hamidiye Alayları Nizamnamesi ve aşiret iskan politikaları belirleyici olmuştur.

Karapapaklar (Terekemeler) kimdir ve Tutak-Eleşkirt'e ne zaman yerleştiler?  

    Karapapaklar, aslen Kafkasya kökenli, Kıpçak boyuna mensup Sünni Türk topluluğudur. 1877-1878 Osmanlı-Rus Harbi (93 Harbi) sonrası Rus baskısından kaçarak Doğu Anadolu'ya göç etmişlerdir, 1890'lı yıllardan itibaren Tutak ve Eleşkirt köylerine iskan edilmişlerdir. Bu yerleşim, II. Abdülhamid döneminde 1891'de kurulan Hamidiye Hafif Süvari Alayları teşkilatı ile doğrudan bağlantılıdır.

Karapapak Türklerinin bu iki ilçeye ve köylerine yerleşmesinin arkasında yatan tarihi kayıtlar:

1. Göçün Tarihi Arka Planı ve Sebebi (93 Harbi ve 1904 Göçleri)

Karapapakların asıl ana vatanı Kafkasya’da Borçalı (Gürcistan), Kazak ve Ağbaba (Ermenistan) bölgeleridir. Rus Çarlığı’nın baskıları ve 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı (93 Harbi) sonrasında büyük kitleler halinde Anadolu'ya göç etmeye başlamışlardır.

İskân Politikası: Osmanlı Devleti, Kars üzerinden gelen bu muhacir akınını planlı bir şekilde o dönem Bayazıt (doğu beyazıt) Sancağı'na bağlı olan Tutak ve Eleşkirt civarına yerleştirilmişlerdir. İkinci büyük dalga ise 1904 yılında doğrudan Türkiye'ye yerleşmek isteyen 90-100 hanelik başka bir Terekeme grubunun bölgeye gelmesi ile yaşanmıştır.

Boşalan Köylerin Şenlendirilmesi:

 Tutak bölgesindeki bazı köyler 1853-1856 Kırım Savaşı döneminde ezidi ve Ermeni nüfusun ayrılmasıyla boşalmıştı, Osmanlı yönetimi, hem sınır güvenliğini sağlamak hem de tarımsal üretimi canlandırmak için Karapapakları bu stratejik köylere yerleştirmiştir.

2. Tutak'ta Karapapakların (Terekemelerin) Yerleştiği Köyler

Karapapak kültürü, Tutak genelinde çok köklü bir iz bırakmıştır. Resmi arşivler ve yerel tescillere göre Tutak’ta Karapapak Türklerinin yoğun olarak iskân edildiği başlıca köyler şunlardır:

Esmer, Gültepe, Sincan, Şekerbulak, isaabat, hacıisa, derik

3. Eleşkirt ve Çevresindeki Karapapak Yerleşimleri

Remikan,mollasüleyman, mardo, hoşyan, çilikan, yücekapı (hanzır)

Eleşkirt merkez ve çevresinde de Karapapak aileler mülk edinmiş ve buradaki aşiretlerle komşuluk bağları kurmuştur.

4. Karapapakların Tutak ve Eleşkirt Köylerine Yerleşimi

19.yüzyılın ikinci yarısı, Serhat coğrafyası için kader ortaklıklarının dönemi olmuştur. 1877-1878  93 Harbi ve sonrasında 1904 yılında Kafkasya’nın Borçalı, Kazak ve Ağbaba bölgelerinden Rus baskısıyla göç eden Karapapak (Terekeme) Türkleri, Osmanlı topraklarına sığınmıştır.

Osmanlı Devleti, sınır hatlarını tahkim etmek amacıyla muhacirleri özellikle Tutak ve Eleşkirt'in stratejik köylerine yerleştirmiştir. (ayrıca Erzurum-Kars-Ardahan-ığdır) Bugün Tutak ve  Eleşkirt köyleri Karapapak Türklerinin kök saldığı yurtlar olmuştur. Aynı yaylaları paylaşan Mânikâ (manki), sıpki aşireti ve Karapapaklar, kısa sürede komşuluk ilişkileriyle etle tırnak gibi bütünleşmiştir, tutak köylerinden bazı aileler göç ederek yücekapı köyüne yerleşmişlerdir bazı akrabaları hala tutak köylerindedir.

Osmanlı Belgelerinde Serhat Boyları: Mânikâ Aşireti ve Karapapakların Tarihi Bağları

Osmanlı saray yazışmalarında ve tarihi raporlarda bu iki büyük yapının izi birlikte sürülmüştür.

1. 1848 Yılı Sınır Raporu: "Seyahatname-i Hudut" Kayıtları

Mânikâ adının resmi devlet evraklarında ilk ve en önemli geçtiği yerlerden biri, 1848 tarihli "Seyahatname-i Hudut" raporudur.

Dönemin Osmanlı idaresi, Serhat bölgesindeki sınır güvenliğini, nüfusu ve aşiret yapılarını netleştirmek için Mehmet Hurşit Paşa’yı bölgeye göndermiş. Paşa’nın hazırladığı bu devasa raporda, Serhat coğrafyasının en büyük konfederasyonlarından biri olan Sipki (Sipkan) manika yapısı incelenmektedir.

Belgedeki Tarihi Gerçek: Mehmet Hurşit Paşa, bu resmi raporunda Mânikâ’yı doğrudan Sipki federasyonuna bağlı, İslamiyet’i kabul etmiş (Müslüman) kollar arasında resmen zikreder.

Yol Arkadaşları: Belgede Mânikâ; Brimi, Mâme Zeydî, Prahâldi, Dereceki ve Hâl Haseyni dılxeri gibi kollarla yan yana listelenmiştir. Bu kayıt bize, Mânikâ’nın 19. yüzyılın ortalarında Osmanlı devleti tarafından resmen tanınan, sınır boylarında ağırlığı olan köklü bir yapı olduğunu kanıtlamaktadır.

2. Yıldız Sarayı ve Hamidiye Alayları Dönemi (1891-1901)

Takvimler 1891’i gösterdiğinde, Sultan II. Abdülhamid döneminde Rus tehdidine ve bölgedeki Ermeni çetelerinin faaliyetlerine karşı ünlü Hamidiye Hafif Süvari Alayları kurulur.

İşte bu askeri savunma hattı, Mânikâ aşireti ile Karapapakların devlet nezdindeki ortak kaderini mühürleyen yerdir.

Cündi Terekemeler ve Mânikâ Süvarileri: Osmanlı Dahiliye Nezareti (İçişleri Bakanlığı) Mektubî Kalemi evraklarında, hem Mânikâ alaylarının hem de devlet kayıtlarında "Cündi Terekemeler" olarak anılan Karapapak süvari birliklerinin sınır karakollarına verdiği askeri ve lojistik destekler yan yana raporlanmıştır.

Devletin Güvenli Limanı:

Yıldız Sarayı Arşivi’ndeki (Y.PRK) istihbarat ve asayiş raporlarında, bu iki yapının Serhat bölgesindeki milis savunma gücü devlet tarafından övgüyle tescillenmiş; aşiret reislerine ve Karapapak beylerine (mihrali bey) dönemsel olarak rütbe ve madalyalar takdim edilmiştir.

KAYNAK:

1-T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivi Başkanlığı, Osmanlı Arşivi (BOA): Mühimme Kalemi Evrakı (A. MKT.MHM.) 660/53, 03.06.1313/21.11.1895; 660/53-6-7-8, 7-9 Kev 1311/19-21.12.1895; 660/53-17, 17 Kev 1311/29.12.1895; 660/53-10, 18 Kev 1311/30.12.1895; 660/53-9, 19 Ka 1311/31.12.1895; 660/53-11, 25 Ka 1311/06.01.1896. Bab-ı Ali Evrak Odası (BEO.) 498/37292, 18.04.1312/18.10.1894; 2174/163025, 29.06.1321/22.09.1903. Dahiliye Mektubi Kalemi (DH.MKT.) 2202/58, 02.01.1317/12.06.1899. Dahiliye Şifre Kalemi (DH. ŞFR.) 176/126, Rumî 20.05.1312/19.11.1894.

1.      2-1848 Tarihli "Seyahatname-i Hudut" Raporu (Nüfus ve İnanç Kayıtları):

Mehmet Hurşit Paşa’nın 1848 tarihli "Seyahatname-i Hudut" adlı eseri (Mehmet Hurşit Paşa, bu raporda Mânikâ'yı doğrudan Sipki konfederasyonuna bağlı, İslamiyet’i kabul etmiş (Müslüman) kollar arasında resmen zikreder. Belgede Mânikâ; Brimi, Mâme Zeydî, Prahâldi, Dereceki, Hâl Haseyni ve Prebadi gibi diğer Müslüman kollarla birlikte listelenmiştir. Bu da aşiretin 19. yüzyılın ortalarında Osmanlı idaresi tarafından resmen tanınan, yerleşik nizamdaki bir yapı olduğunu gösterir.

3. Hamidiye Hafif Süvari Alayları ve Dahiliye Nezareti Kayıtları (1891 ve Sonrası)

Sultan II. Abdülhamid döneminde (1891) Rus tehdidine ve Ermeni çetelerinin faaliyetlerine karşı bölge güvenliğini sağlamak amacıyla kurulan Hamidiye Alayları nizamnamelerinde de Mânikâ aşireti ve Karapapaklar önemli görevler üstlenmiştir.

Askeri Düzen: Eleşkirt, Tutak ve Malazgirt hattında devlete askeri milis ve süvari desteği sağlayan Mânikâ alayları ve karapapaklar Dahiliye Nezareti Mektubî Kalemi (DH.MKT) evraklarında sıkça yer almaktadır.

Lojistik ve Asayiş: Arşiv belgelerinde, Mânikâ ve karapapak (terekeme) süvarilerinin sınır karakollarına verdiği destekler, bölgedeki asayişi sağlama görevleri ve ordu komuta merkeziyle yapılan yazışmalar ("aşiret reislerine verilen rütbeler ve madalyalar") resmi devlet evrakı olarak tescillenmiştir.

 Eleşkirt Tarihi: Eski isimleri ve İdari Geçmişi

Özet:

• Eleşkirt'in eski adları: Zidikan, Toprakkale, Valarşakert'tir.
• 1609-1641'de Van'a, 1701-1736'da Erzurum'a bağlı sancak olmuştur.
• 1855-1923 arası Bayazıt'a bağlı kaza, 
• 1927-1937 arası Karaköse vilayetine bağlı kaza, 
• 1938'den sonra Ağrı'ya bağlı ilçedir.

Eleşkirt'in eski isimleri nelerdir, ne zaman ilçe oldu?

    Devlet Arşivleri'ne göre Eleşkirt (Zidikan / Toprakkale), 17. yüzyılda sancak statüsündeydi. 1855'ten Cumhuriyet'e kadar Bayazıt sancağına bağlı bir kaza olarak Erzurum'a bağlandı. Cumhuriyet'te 1924-1926'da Bayazıt vilayetine, 1927-1937'de adı Karaköse olan vilayete bağlandı. 1938'de ilin adı Ağrı olunca Eleşkirt de Ağrı'nın ilçesi haline gelmiştir.

Ne Zaman Ne Olmuş?

1609-1641: Sancak -> Van Eyaleti

1701-1736: Sancak -> Erzurum Eyaleti

1855-1923: Kazâ (kaza/ilçe) -> Bayazıt -> Erzurum Eyaleti 

1924-1926: Kazâ -> Bayazıt Vilayeti

1927-1937: Kazâ -> Karaköse Vilayeti

1938: Kazâ -> Ağrı (Toprakkale bu tarihte kaza merkezi olarak geçmektedir: Eleşkirt -> Ağrı)

Önemli not: Ağrı ilinin adı 1927-1938 arası Karaköse'dir. 1938'de Ağrı olmuştur. Daha eski dönem ismi Karakilise olark geçmektedir

Kaynak : 

T.C. Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Yayın No:26, Tahir Sezen, Osmanlı Yer Adları, Ankara 2017, s.244

 

Toprakkale Hakkında: Eski Adı Alaşgerd (İlçe Merkezi)

Özet:

• Toprakkale'nin eski adı nedir?
• Eleşkirt ilçesine adını veren yer neresi?
• Toprakkale ne zaman ilçe merkeziydi?
• Toprakkale Camii ne zaman yapıldı?

        Toprakkale, Ağrı'nın Eleşkirt ilçesine bağlı bir köydür. Fakat tarihi, bugünkü ilçe merkezinden çok daha eskilere dayanır. Köyün eski adı miladi: 390 yılı kayıtlarında Vağarşagerd (Vağarşak kenti), 1282'de Walaşgerd, 1514'te ise Alaşgerd Toprakhisarı olarak geçer. Bugünkü Eleşkirt ismi de bu Alaşgerd isminden gelir.

• Ne Zaman Ne Olmuş?

Urartu Dönemi: Köydeki höyük ve kale kalıntıları Urartular dönemine kadar uzanır.

1514: Yavuz Sultan Selim'in Çaldıran Seferi sonrası Osmanlı'ya katıldı. Bayezit Sancağı'na bağlı kaza merkezi oldu.

1687: Kalenin eteğindeki tarihi Toprakkale Camii yapıldı. Cami 2021-2022'de restore edildi ve hala ibadete açık.

1925: İlçe merkezi Toprakkale'den bugünkü Eleşkirt'e taşındı. Toprakkale köy statüsüne düştü.

Bugün Toprakkale:

        Toprakkale, Eleşkirt'e 13 km, Ağrı'ya 21 km uzaklıktadır. Köy statüsündeki yerleşimler içinde Eleşkirt'in en kalabalık köyüdür. Nüfusu 2024 verilerine göre 1.077'dir. Yücekapı ise belde statüsündedir.

ELEŞKİRT KÖYLERİ ESKİ ADLARI TAM LİSTESİ

        Bu liste, 1965 yılında İçişleri Bakanlığı Ad Değiştirme İhtisas Kurulu kararları (BİKGM 1968), 1928 Köylerimiz kayıtları ve Sevan Nişanyan Yer Adları Sözlüğü'nden derlenmiştir. Eleşkirt'in eski Ermenice adı Alaşkert, Kürtçe adı Zêtka / Elajgir olarak geçmektedir.

Eleşkirt eski adı: Alaşkert / Zêtka / Zedkan

Avharik > Akyumak

Milan > Alkuşak

Bedır > Aydoğdu

Sevik > Çatalpınar

Gelyan > Çetinsu

Davutkomu > Çobanbeyi

Çeli > Danatepe

Şamyan > Değirmenoluğu

Kurdaliyan > Türkeli

Mardo > Dolutaş

Aykan > Düzağıl

Hamzikan > Düzyayla

Tavo > Ergözü

Haçıli > Goncalı

Gapır > Gözaydın

Eleşkirtçilikan > Güvence

Azrail > Güvendik

Gevirgevrik > Hasanpınarı

Memiton > İkizgeçe

Ruta > İndere

Yukarı Bavina > Kanatgeren

Çerkez > Kayayolu

Esatkomu > Kokulupınar

Şahnezar > Körpeçayır

Garisyan > Oklavalı

Bekokotnu > Övündük

gopala > Palakçayırı

Remezan > Ramazan

Musuriyan > Sadaklı

Mollazade > Salkımlı

Haşto > Söbetaş

Remikan > Süzgeçli

Pozmezına > Uludal

Xoşyan > Uzunyazı

Kirikan > Yanıkdere

Miranga> Yelkesen

Şadiyan > Yığıntaş

Gijiminikler > Yorgunsöğüt

Hanzır > Yücekapı

Gawestiya > Aşağıkopuz

Kole > Hürriyet

Halyaz / Xalyaz > Tahir

Afarpola > Aydıntepe

Halyasçilikan > Değirmengeçidi

Çürük > Yeşilova